Phần chừa may

Định nghĩa và vai trò

Phần chừa may là phần được thêm ở bên ngoài đường hoàn thiện trên rập (đường chuẩn tạo nên hình dạng sản phẩm sau khi may xong). Đây là phần cần thiết để ghép các miếng vải đã cắt; sau khi may, nó trở thành phần ở mặt trong của đường may hoặc phần xử lý mép.

Chiều rộng của phần chừa may được quyết định dựa trên thiết kế, độ dày và độ co giãn của vải, cách may, mức độ dễ tưa, và thiết bị may được sử dụng. Không chỉ bản thân chiều rộng mà việc chỉ dẫn sao cho tất cả các bên liên quan có thể xử lý theo cùng một tiêu chuẩn cũng rất quan trọng.

Vị trí trong quá trình tạo sản phẩm

Trong quy trình tạo sản phẩm thông thường, sau khi xem xét thiết kế và thông số kỹ thuật, phần chừa may được thiết lập khi tạo rập. Sau đó tiến hành nhảy cỡ, giác sơ đồ, trải vải, cắt và may, nên thiết kế phần chừa may sẽ ảnh hưởng đến độ chính xác, tính thuận tiện khi thao tác và định mức tiêu hao của các công đoạn sau.

Trên rập, cần phân biệt đường hoàn thiện và đường cắt; khi cần thì ghi thêm dấu canh, đường rạch và canh sợi. Ở xưởng may, việc ghép may được thực hiện dựa trên đường cắt và dấu canh, nên nếu thiết lập và thể hiện phần chừa may không rõ ràng sẽ dễ gây sai lệch kích thước và chênh lệch trái phải.

• Hình dạng trước khi thêm phần chừa may được kiểm tra dựa trên đường hoàn thiện.
• Đường cắt là đường bao ngoài bằng đường hoàn thiện cộng thêm phần chừa may.
• Các vị trí có chiều rộng phần chừa may khác nhau phải được thể hiện rõ trên cả rập và bảng thông số kỹ thuật.

Thực tế trong thiết lập và triển khai

Phần chừa may được quyết định theo từng vị trí ghép may, sau khi xác nhận độ bền cần thiết, độ dễ may, độ dày đường may và phương pháp xử lý mép. Ở những chỗ cong nhiều, góc, hoặc phần mở, việc xử lý bằng một chiều rộng đồng nhất có thể khó khăn, nên cần xem xét theo hình dạng.

Trong mẫu thử, may theo phần chừa may đã thiết lập rồi kiểm tra độ ôm ở mặt ngoài, độ bền đường may, độ dày, độ tưa và cảm giác khó chịu khi mặc. Nếu có chỉnh sửa, cần đồng bộ thông tin của rập, bảng thông số kỹ thuật và chỉ thị cắt, đồng thời quản lý để bản cũ không còn lưu tại xưởng.

• Với vải mỏng hoặc dễ tưa, cần xác nhận lượng dư cần thiết bao gồm cả xử lý mép.
• Với vải dày hoặc những chỗ chồng lớp nhiều, cần kiểm tra độ dày khi phần chừa may chồng lên nhau.
• Với vải dệt kim hoặc vải có độ co giãn, cần kiểm tra độ giãn của đường may và hiện tượng gợn sóng ở phần chừa may.
• Với vải hoa văn, cần kiểm tra mối quan hệ giữa lượng dư cần cho việc canh họa tiết và phần chừa may.

Lưu ý trong đặt hàng và quản lý chất lượng

Số lượng vải đặt hàng được tính dựa trên đường cắt của rập. Việc thay đổi phần chừa may sẽ ảnh hưởng đến định mức tiêu hao và hiệu quả giác sơ đồ, vì vậy khi thay đổi cần xác nhận lại lượng vải cần thiết. Đặc biệt khi có giới hạn về khổ vải, hướng hoa văn, chiều lông, hoặc canh sợi, cần xem xét có tính đến phần dự phòng.

Trong quản lý chất lượng, cần kiểm tra thiếu phần chừa may, độ không đều về chiều rộng, vị trí đường rạch sai, phần chừa may bị xoắn hoặc bị cuốn vào đường may. Ngay cả khi kích thước thành phẩm đúng, nếu phần chừa may không được xử lý thích hợp thì có thể dẫn đến tưa sau khi giặt, bung đường may, hoặc bạc màu trên bề mặt.

Khác biệt với các thuật ngữ tương tự

Rập là toàn bộ mẫu giấy thể hiện hình dạng và các đường chuẩn của từng bộ phận cấu thành sản phẩm. Phần chừa may là phần dư được bố trí trên rập đó, không phải cùng nghĩa. Bảng thông số kỹ thuật là tài liệu chỉ dẫn để chia sẻ chiều rộng phần chừa may, cách may, phương pháp xử lý mép, v.v.

Canh sợi là tiêu chuẩn bố trí chi tiết theo hướng dọc ngang của vải, còn bias là sử dụng vải theo hướng chéo. Đây là các điều kiện thiết kế liên quan đến cắt và độ co giãn, còn phần chừa may có vai trò là lượng dư cần cho việc ghép may.

Câu hỏi thường gặp

Có cần tất cả phần chừa may đều cùng một chiều rộng không?

Không cần tất cả đều cùng một chiều rộng. Thiết lập tùy theo hình dạng vị trí ghép may, xử lý mép, độ dày, độ bền và thiết bị may. Tuy nhiên, nếu mỗi vị trí khác nhau thì cần ghi rõ chiều rộng và phương pháp xử lý trên cả rập và bảng thông số kỹ thuật để không gây nhầm lẫn trong công đoạn cắt và may.

Thay đổi phần chừa may có ảnh hưởng đến số lượng vải đặt hàng không?

Có thể có ảnh hưởng. Khi tăng phần chừa may, diện tích cắt của chi tiết tăng lên, hiệu quả giác sơ đồ và định mức tiêu hao cần thiết có thể thay đổi. Đặc biệt với canh họa tiết, vải có hướng và khổ vải hẹp, ảnh hưởng thường lớn hơn, nên sau khi thay đổi cần tính lại định mức theo rập mới rồi mới xác nhận số lượng đặt hàng.

Những vấn đề dễ xảy ra khi thiếu phần chừa may là gì?

Khi may, vải khó được giữ chắc hơn, dễ xảy ra tuột đường may, tưa mép, cuốn vào phần chừa may và sai lệch kích thước. Vì khoảng dư cần cho xử lý mép và ép ủi cũng không đủ, nên điều quan trọng là phải xác nhận ngay từ giai đoạn mẫu thử xem có đảm bảo lượng thao tác cần thiết cho quy trình may hay không.