Thêu nổi

Định nghĩa và tổng quan

Thêu nổi là công đoạn cố định tạm vật liệu lõi lên vải nền theo dữ liệu thêu, rồi phủ lên bằng chủ yếu là mũi satin. Cắt bỏ phần vật liệu lõi thừa từ viền ngoài giúp chữ hoặc hình trông như nhô lên khỏi vải nền.

So với kiểu thêu phẳng thông thường, đặc trưng của phương pháp này là tạo độ dễ nhìn nhờ độ cao và độ dày ở viền. Tuy vậy, nó không phù hợp với các nét nhỏ, chữ rỗng nhỏ hoặc biểu hiện sắc độ phức tạp, nên cần điều chỉnh mẫu thiết kế cho phù hợp với thêu nổi.

Vị trí trong quy trình tạo sản phẩm

Thêu nổi là công đoạn in ấn thực hiện trên chi tiết đã cắt hoặc sản phẩm đã may xong. Khi xử lý trước lúc lắp ráp trang phục, việc đặt lên khung thêu và hạn chế cọ xát sẽ dễ hơn; khi xử lý sau khi may, cần kiểm tra trước khả năng ảnh hưởng với túi, dây khoá kéo, vải lót và các bộ phận khác.

Ở giai đoạn lập kế hoạch, cần xem xét vị trí gia công, kích thước mẫu, độ dày và độ co giãn của vải nền, cũng như việc vị trí đó có bị cong khi mặc hay không. Vì thêu có độ cứng và độ dày, nên cần xem lại quy cách ở các vị trí dễ chạm vào da như cổ áo, sườn áo, dưới tay.

Cách triển khai và điểm cần lưu ý khi gửi mẫu

Trước hết, hãy tách phần muốn làm nổi và phần làm thêu phẳng trên bản thiết kế. Chữ sẽ cho ra thành phẩm khác nhau tùy theo độ rộng nét, khoảng cách giữa các chữ và hình dạng góc, nên cần kiểm tra cách nhìn ở đúng kích thước thật. Nét mảnh, khe hở nhỏ và góc nhọn có thể làm lộ vật liệu lõi hoặc bị lấp kín bởi chỉ.

Khi đặt hàng, cần nêu rõ vị trí gia công và điểm chuẩn, kích thước sản phẩm hoặc chi tiết, quy cách mặt phải và mặt trái, màu chỉ, và phạm vi làm nổi. Khi tạo dữ liệu thêu, cần thiết lập hướng may, mật độ mũi, mũi lót và phần chừa để phủ kín vật liệu lõi sao cho phù hợp với vải.

• Trước sản xuất hàng loạt, hãy may thử trên đúng loại vải thực tế.
• Ở mẫu sản xuất hàng loạt, cần kiểm tra cả độ cao và viền từ góc nhìn ngang, không chỉ từ phía trước.
• Với vật liệu co giãn, cần kiểm tra độ giãn do khung thêu và độ co sau khi thêu.
• Ở những vị trí trùng với công đoạn may, cần chia sẻ thứ tự gia công giữa các xưởng.

Chất lượng và lưu ý khi sử dụng

Khi kiểm tra chất lượng, cần xem vật liệu lõi có lộ ra không, chỉ có đứt không, có bị bỏ mũi không, viền có méo không, chữ có bị bẹp không, và khu vực quanh phần thêu có bị nhăn hoặc kéo rúm không. Nếu vải nền mỏng hoặc dễ giãn, có thể dùng thêm lớp lót thêu ở mặt sau để ổn định, nhưng cũng cần kiểm tra ảnh hưởng đến độ mềm tay và độ co giãn.

Khi giặt hoặc ma sát, phần nổi có thể bị xù chỉ, lộ vật liệu lõi hoặc bị bẹp hình. Tùy theo phương pháp giặt dự kiến, mục đích sử dụng và vị trí chịu ma sát, cần thử nghiệm và xác nhận thực tế, đồng thời nếu cần thì hoàn thiện nhãn giặt và hướng dẫn sử dụng.

Khác biệt với các thuật ngữ tương tự

Thêu là thuật ngữ chỉ toàn bộ các công đoạn tạo họa tiết lên vải nền bằng chỉ. Thêu nổi là một dạng trong số đó, khác ở chỗ dùng vật liệu lõi để tạo độ dày. Thêu đệm mặt là cách thêu lấp đầy bề mặt bằng chỉ; nếu không dùng vật liệu lõi thì thông thường sẽ cho ra bề mặt phẳng.

In phồng là công đoạn in làm mực hoặc chất liệu nở lên bằng nhiệt. Có thể biểu hiện nhìn tương tự thêu nổi, nhưng thêu nổi được cấu thành từ chỉ, còn in phồng là phần nhô lên từ màng mực; cảm giác chạm, độ bền mài mòn và khả năng tái hiện chi tiết cũng khác nhau.

Câu hỏi thường gặp