ΔE

Định nghĩa và tổng quan

ΔE là chỉ số sai khác màu, biểu thị độ chênh lệch giữa màu chuẩn và màu mẫu bằng cách dùng tọa độ đã lượng hóa màu. Giá trị càng nhỏ thì màu của hai bên càng gần nhau, giá trị càng lớn thì mức chênh lệch màu càng lớn. Chỉ số này được dùng trong nhuộm, vải, phụ liệu, in ấn và các công đoạn phối màu khác.

Giá trị sai khác màu được quản lý dựa trên giá trị thu được từ máy đo màu, nhưng có nhiều phương pháp tính sai khác màu. Ngay cả cùng một mẫu, nếu công thức tính, nguồn sáng hoặc điều kiện quan sát khác nhau thì đánh giá cũng có thể thay đổi, vì vậy không nên so sánh chỉ riêng con số một cách độc lập.

Đặc điểm và ảnh hưởng đến ngoại quan

ΔE không phải là giá trị cho biết tính chất của chính màu sắc hay cảm giác bề mặt của vải, mà là giá trị quản lý thể hiện chênh lệch giữa hai màu. Vì vậy, cùng một ΔE nhưng cảm nhận của con người có thể khác nhau tùy mức chênh lệch về độ sáng, sắc đỏ, sắc vàng và các hướng khác.

Với vật liệu có độ bóng, chiều tuyết, độ gồ ghề hoặc độ xuyên thấu, cách màu sắc được nhìn thấy sẽ thay đổi theo góc nhìn và nền phía sau. Ngoài ra còn có hiện tượng metamerism, tức mức độ giống màu thay đổi theo ánh sáng, nên cần kết hợp cả số đo và kiểm tra bằng mắt.

• Màu đậm và màu có độ sáng thấp có thể lộ ra sai khác màu dù rất nhỏ.
• Vải cùng màu với chỉ may, băng, dây khoá kéo, v.v. được kiểm tra khi đặt cạnh nhau.
• Với họa tiết nhuộm sợi, có thể tách riêng màu nền và màu họa tiết để kiểm tra sai khác màu.

Công dụng chính

Trong ngành may mặc, chỉ số này được dùng để so sánh lab dip với mẫu duyệt, quản lý giữa các lô trong sản xuất hàng loạt, kiểm tra màu đồng nhất giữa vải và phụ liệu, và kiểm tra sắc độ in ấn. Đặc biệt trong bộ đồ trên dưới, thiết kế phối mảnh và các kiểu để lộ vải lót, sự không đồng nhất màu rất dễ hiện rõ trên ngoại quan, nên rất quan trọng.

Đây không phải là chỉ số chỉ áp dụng cho một mùa hay một loại sản phẩm cụ thể, nhưng với áo sơ mi màu nhạt, áo kiểu, lễ phục, đồng phục và các sản phẩm đòi hỏi sắc độ đồng đều, thống nhất, có khi sẽ quy định tiêu chuẩn sai khác màu như một phần của thông số kỹ thuật.

Lưu ý khi lựa chọn và xử lý

Khi đặt hàng, cần làm rõ mẫu chuẩn thực tế, mã màu, điều kiện đo và phương pháp tính sai khác màu sẽ dùng, đồng thời chia sẻ phạm vi cho phép với đối tác. Vì tình trạng bảo quản của mẫu chuẩn và biến đổi theo thời gian cũng ảnh hưởng đến phán định, cần quản lý để tránh bẩn, phai màu và ngả vàng.

Biến đổi màu và phai màu do giặt, ma sát, mồ hôi, ánh nắng và xử lý nhiệt không thể chỉ đánh giá bằng ΔE ban đầu. Cần kiểm tra các phép thử độ bền thích hợp theo công dụng sản phẩm, và đánh giá sai khác màu trước và sau giặt hoặc trước và sau gia công.

Khi may, cần kiểm tra màu của vải chính, chỉ may, dựng keo, băng, v.v. dưới ánh sáng tương đương ánh sáng tự nhiên. Khi kết hợp vật liệu khác nhau, do độ bóng và độ phản xạ bề mặt của từng vật liệu khác nhau, cùng một mã màu vẫn có thể trông như không khớp màu.

Khác biệt với các thuật ngữ tương tự

Độ bền màu là tính năng đánh giá khả năng chống biến đổi màu và lem màu khi giặt, ma sát, ánh sáng, v.v. Ngược lại, ΔE là giá trị số hóa chênh lệch giữa hai màu được so sánh tại một thời điểm, không biểu thị độ bền tự thân.

Lab dip là mẫu nhuộm nhỏ được làm trước khi sản xuất hàng loạt. ΔE là chỉ số đo dùng để xác định mức độ gần đúng của lab dip hoặc vải sản xuất hàng loạt so với màu đã duyệt. Metamerism là hiện tượng mức độ khớp màu thay đổi theo ánh sáng.

Câu hỏi thường gặp